Onderzoeken naar afvoercapaciteit en ruimte voor de rivier
Het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 maakt de onderzoeken openbaar waarop het voorstel is gebaseerd. De onderzoekers hebben bekeken hoeveel water de rivieren in de toekomst moeten kunnen afvoeren. Ook hebben zij onderzocht waar daarvoor ruimte nodig is.
De centrale vraag is: op welke plekken langs de rivier moeten we ruimte vrijhouden om later maatregelen te kunnen nemen? Het voorstel gaat over bestaande reserveringen en globale locaties voor nieuwe reserveringen langs de Waal, de Merwede, de IJssel en de Maas. Het gaat nog niet over concrete projecten of maatregelen.
Ook is onderzocht of het rivierwater bij extreem hoogwater anders over de Rijntakken moet worden verdeeld.
Onderzoek als basis voor het voorstel
Een onafhankelijk team van ingenieursbureaus en kennisinstellingen heeft de onderzoeken gedaan. De onderzoekers adviseren niet welke keuze moet worden gemaakt. Ze laten zien wat mogelijk is en wat de gevolgen kunnen zijn. Het programma heeft deze informatie gebruikt bij het komen tot het voorstel.
De onderzoekers hebben verschillende oplossingsrichtingen uitgewerkt. Ook hebben zij bekeken wat er gebeurt als uitgangspunten veranderen. De belangrijkste resultaten, afwegingen en dilemma’s staan in het rapport ‘Oplossingsrichtingen en effecten beleidskeuze Afvoercapaciteit en Ruimte’.
Voor de Rijntakken zijn ook de resultaten van de gebiedsuitwerking Splitsingspuntengebied gebruikt. Gemeenten, provincies, waterschappen en maatschappelijke organisaties hebben hun beelden, aandachtspunten en zorgen gedeeld.
De deltacommissaris heeft daarnaast advies uitgebracht. De deltacommissaris adviseert om op tijd ruimte te reserveren voor toekomstige wateropgaven.
Hoe kun je de onderzoeken lezen?
Begin met het rapport ‘Oplossingsrichtingen en effecten beleidskeuze Afvoercapaciteit en Ruimte’. Het geeft een overzicht van de belangrijkste resultaten en laat zien hoe de onderzoeken samenhangen. Bekijk de afzonderlijke onderzoeksrapporten voor meer uitleg over een onderwerp of over de onderzoeksaanpak.
'Oplossingsrichtingen en effecten beleidskeuze Afvoercapaciteit en Ruimte'
Het rapport bundelt en vat de resultaten samen van de onderzoeken die in het kader van Ruimte voor de Rivier 2.0 zijn uitgevoerd ten behoeve van de beleidskeuze Afvoercapaciteit en Ruimte. Voor de inhoudelijke uitwerking en totstandkoming van deze resultaten kun je de onderliggende onderzoeksrapporten hieronder bekijken.
Afvoercapaciteit en Ruimte
Het rapport brengt in beeld welke binnendijkse gebieden nodig zijn om de waterveiligheid van het Nederlandse rivierengebied op de lange termijn te blijven garanderen. Dit rapport is gebaseerd op onderliggende themarapportages.
Dit rapport analyseert de impact per scenario (rivierafvoeren) en bijbehorende maatregelpakket. De analyse geeft inzicht in doelbereik, neveneffecten, uitvoerbaarheid en kosten. Voor hoofdkeuzes en onderbouwingen daarvan wordt verwezen naar de eindrapportage Ruimte en Afvoercapaciteit voor de Rivier.
Het rapport analyseert de aspecten die vanuit landschap en ruimte zijn meegenomen in het proces om tot binnendijkse ruimtes te komen. Voor hoofdkeuzes en onderbouwingen daarvan wordt verwezen naar de eindrapportage Ruimte en Afvoercapaciteit voor de Rivier.
Het rapport analyseert hoe de benodigde ruimte kan bijdragen aan een toekomstbestendig en ecologisch gezond riviersysteem dat duurzaam gebruikt kan worden. Voor hoofdkeuzes en onderbouwingen daarvan wordt verwezen naar de eindrapportage Ruimte en Afvoercapaciteit voor de Rivier.
Het rapport onderbouwt op welke locaties binnendijkse ruimte vanuit hydraulische, morfologische en waterveiligheidsoverwegingen nodig zijn langs de Rijntakken en de Maas. Voor hoofdkeuzes en onderbouwingen daarvan wordt verwezen naar de eindrapportage Ruimte en Afvoercapaciteit voor de Rivier.
Afvoerverdeling hoogwater
Het rapport vat de resultaten samen van onderzoeken naar de toekomst van het Rijnsysteem. Daarnaast formuleert het aanbevelingen voor een toekomstbestendig Rijnsysteem.
Het rapport presenteert de hydraulische haalbaarheid van vijf verschillende afvoerverdelingen over de splitsingspunten Pannerdensche Kop en IJsselkop.
Het rapport presenteert een verkenning naar wat voor de lange termijn de gewenste afvoerverdeling over de Rijntakken bij hoge afvoeren kan zijn. De analyse is vanuit het perspectief van een veilige afvoer van hoogwaters naar zee met het oog op de doelstellingen van IRM.
Gevoeligheidsanalyse
Het rapport vat de resultaten samen van gevoeligheidsanalyses die zijn uitgevoerd om een beter beeld te krijgen van de onzekerheden rondom de gekozen uitgangspunten, aannames en de gevolgen hiervan op de conclusies van het rapport Ruimte en Afvoercapaciteit voor de Rivier. De beantwoording van de losse vragen zijn uitgewerkt in aparte notities per vraag.
De notitie analyseert welke binnendijkse reserveringen nodig zijn voor de Waal en IJssel bij een afvoerverdeling van 2/3 – 1/3. Het gaat hier om het surplus van de afvoer tussen 16.000 m3/s en 18.000 m3/s.
De notitie analyseert de invloed van dijkverhoging in Duitsland op de toekomstige waterveiligheidsopgave voor de rijntakken. Hierbij is gekeken naar de invloed van het aftopniveau op de benodigde binnendijkse ruimte.
De notitie analyseert het gebruik van uitgeïntegreerde werklijnen uit het GRADE-instrumentarium naar aanleiding van het advies van het ENW.
De notitie analyseert wat het effect op de afvoerverdeling en waterstanden is als de Lek niet wordt ontzien. Daarnaast presenteert het rapport welke binnendijkse ruimte nodig is als de Lek niet wordt ontzien.
De notitie analyseert de variërende inzet en/of inrichting van buitendijkse maatregelen en de doorwerking die dat heeft in de noodzaak voor binnendijkse maatregelen.
De notitie analyseert het potentieel van binnendijkse rivierverruiming voor complexe dijktrajecten in de huidige versterkingsronde van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP).
De notitie analyseert de effectiviteit van rivierverruiming in een gesloten delta en de gevolgen voor benodigde binnendijkse ruimte.
De notitie analyseert de samenhang tussen de resultaten van het rapport Ruimte en Afvoercapaciteit voor de Rivier als die van de onderzoeken naar het Meergeulensysteem (MGS) en de hieruit volgende conclusies de beredeneerde oplossingsruimte.
Status van de onderzoeken
De onderzoeken helpen om het voorstel voor te bereiden en te onderbouwen. De onderzoeken bevatten zelf geen besluit. Het kabinet neemt naar verwachting in december 2026 een besluit over het voorstel.
In de rapporten staan ook kaarten met globale toekomstbeelden voor 2100. Daarop staat bijvoorbeeld hoe een mogelijke riviermaatregel kan samengaan met natuur, recreatie of wonen. Deze kaarten horen niet bij het voorstel en veranderen de regels niet. Het voorstel staat op de overzichtskaart en in de informatie per locatie.
Hoe gaat het verder?
Na het besluit van het kabinet werkt het Rijk in afstemming met gemeenten, provincies en waterschappen de precieze grenzen uit. Iedereen kan reageren voordat deze grenzen in de regels komen. Lees meer op de pagina Besluit afvoer en ruimte.