Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met extreem weer, zoals heftige regenbuien of lange perioden van droogte. Rivieren moeten dan in korte tijd veel water afvoeren of hebben last van een lage waterstand. De kans op overstromingen neemt toe. Ook dan willen we droge voeten houden. Zeker omdat de in Nederland groot is. Daarom heeft de rivier op sommige plekken meer ruimte nodig. Waar straks te weinig ruimte is, reserveren we nu ruimte voor de rivier.
Het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 heeft onderzocht waar in de toekomst knelpunten in het rivierengebied ontstaan. Op basis hiervan heeft het programma in september 2026 een voorstel uitgebracht aan het kabinet. Daarin staat op welke locaties ruimte gereserveerd kan worden om aan de rivier te geven.
Op deze pagina lees je specifieke informatie uit het voorstel over de reservering in Loenen. We leggen uit waarom we voorstellen om deze locatie te behouden, wat het knelpunt in de rivier is en welke maatregelen in de toekomst passend kunnen zijn.
Belangrijk om vooraf te weten:
- Het kabinet moet nog een besluit nemen over het voorstel van het programma.
- De precieze grenzen van nieuwe locaties die worden voorgesteld, staan nog niet vast.
- Er is nog niet besloten welke maatregelen eventueel worden uitgevoerd.
Lees op de inwonerspagina meer informatie over het voorstel.
Loenen
In Loenen is al ruimte gereserveerd voor de rivier (zie kaart hieronder). Het gaat om ongeveer 300 hectare grond. Het voorstel is om deze reservering te behouden.
Huidige reserveringen bij Loenen en Oosterhout
Waarom is hier ruimte nodig?
Door klimaatverandering neemt de hoeveelheid water toe en stijgen de waterstanden. Daarom moeten we iets doen om het risico op overstromingen te beperken. Er zijn twee opties: de dijken verder verhogen, of de rivier meer ruimte geven waardoor de waterstanden dalen.
Er is een versmalling van de Waal bij Loenen.
De Waal is bij Nijmegen en op het traject Beuningen-Deest smal. Bij hoogwater kan het water hier minder makkelijk doorheen stromen. Zo’n versmalling in de rivier zorgt voor hogere waterstanden. Door klimaatverandering neemt de hoeveelheid water toe en stijgen de waterstanden. Daarom moeten we iets doen om het risico op overstromingen te beperken. Er zijn dan twee opties: de dijken verder verhogen of de rivier meer ruimte geven waardoor de waterstanden verlagen.
De dijken bij Nijmegen kunnen niet veel verder verhoogd worden.
Dijkverhoging bij Nijmegen is lastig. De historische stad grenst hier met een kademuur direct langs de Waal. De kademuur kan niet veel meer verhoogd worden zonder dat het zicht van de stad op de rivier verloren gaat. Dat zou ten koste gaan van de relatie tussen stad en rivier en hierdoor komt de ruimtelijke kwaliteit onder druk te staan. Daarnaast is een verhoging hier lastig, omdat de kademuur door bebouwd gebied gaat. Er is dus maar weinig ruimte beschikbaar. Een verdere verhoging zou ingewikkelde aanpassingen vragen. En gevolgen kunnen hebben voor bestaande functies en de leefomgeving.
Daarom kijken we ook naar andere manieren om overstromingen in de toekomst te voorkomen, zoals meer ruimte geven aan de rivieren. Hierdoor dalen de waterstanden en is minder dijkverhoging bij Nijmegen nodig. Dijkverleggingen bij Oosterhout, Beuningen en Loenen kunnen daarbij helpen.
Dijkverhoging bij Nijmegen is lastig
Om de versmalling in de Waal op lange termijn te kunnen oplossen, moet er nu ruimte gereserveerd worden.
Als we de versmalling in de toekomst willen oplossen, moeten we zorgen dat de rivier meer ruimte krijgt om het water af te voeren. Dat kan door een dijkverlegging. Hierdoor wordt het gebied tussen de rivier en de dijken verbreed en krijgt de rivier bij hoge afvoeren meer ruimte om te stromen. Om de dijkverlegging in de toekomst mogelijk te maken, moeten we deze ruimte nu reserveren.
Onvoldoende ruimte in de uiterwaarden.
Je kunt ook in het uiterwaardengebied meer ruimte voor de rivier creëren. Daardoor zullen de waterstanden ook zakken. Daarom stelt het programma dit ook voor als onderdeel van de oplossing. Maar dit is geen volledige oplossing voor het probleem. Daarom is er binnendijkse ruimte nodig, dus landinwaarts van de dijk. Een dijkverhoging bij Nijmegen kan worden beperkt, doordat maatregelen bij Oosterhout, Beuningen en Loenen de waterstand laten dalen in de richting van waar het water vandaan komt.
Bij Loenen en Wolferen ligt de dijk direct aan de hoofdgeul, waar het water altijd stroomt. Hierdoor is er maar weinig buitendijkse ruimte. Hier zijn aan de noord- en zuidkant namelijk al maatregelen genomen in het verleden. Waar dit nog wel kan, zijn ook buitendijkse maatregelen hier onderdeel van de oplossing om het water bij Nijmegen te verlagen.
Waarom hebben jullie gekozen voor deze locatie? En niet verderop langs de rivier of aan de overkant?
Om het water bij Nijmegen genoeg te laten zakken, is er ruimte nodig aan de noordkant van de Waal bij Loenen en aan de zuidkant bij Beuningen. Bij Loenen (aan de noordkant) ligt de dijk direct aan de hoofdgeul van de Waal, waar het water altijd stroomt. Hierdoor is er maar weinig buitendijkse ruimte, tussen de dijken in. Aan de overkant (zuidkant) zijn ook buitendijkse maatregelen onderdeel van de oplossing
om de waterstanden bij Nijmegen te verlagen.
De bestaande reserveringen in Oosterhout en Loenen en de globale locatie bij Beuningen horen bij elkaar. Deze binnendijkse gebieden, de buitendijkse maatregelen in dit gebied en de dijkversterkingen worden samen bekeken. In het buitendijkse gebied kan ook een meergeulensysteem worden aangelegd. In een meergeulensysteem worden extra geulen aangelegd naast de hoofdgeul van de rivier. Bij bepaalde waterstanden stroomt een deel van het water in een meergeulensysteem door de nieuwe geulen.
Huidig gebruik en ontwikkelingen in het gebied
Bij het reserveren van de ruimte in Loenen is destijds gekeken naar het huidige gebruik en ontwikkelingen op deze locatie. Er is land- en tuinbouw aanwezig in het gereserveerde gebied. Daarnaast zijn er woningen en bedrijfspanden. Verder staat er een voormalige kerncentrale dichtbij het gereserveerde gebied. En er loopt een onderzoek naar een nieuwe kleine modulaire kernreactor. Daarom is afstemming met de omgeving nodig.
Andere projecten in dit gebied
Samenhang met het meergeulensysteem: Er is hier in de huidige situatie beperkt ruimte beschikbaar voor de aanleg van een meergeulensysteem. Een dijkverlegging bij Loenen zorgt voor extra ruimte in het winterbed. Hierdoor zouden meer mogelijkheden ontstaan voor effectieve vormgeving van het meergeulensysteem. Dit is niet de reden dat de reservering bij Loenen behouden blijft, want dat is
vanwege hoogwaterveiligheid, maar dit kan mogelijk wel een aanleiding zijn om op een eerder moment een maatregel te treffen.
Factsheet downloaden
Wil je de factsheet liever downloaden? Download de factsheet