Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met extreem weer, zoals heftige regenbuien of lange perioden van droogte. Rivieren moeten dan in korte tijd veel water afvoeren of hebben last van een lage waterstand. De kans op overstromingen neemt toe. Ook dan willen we droge voeten houden. Zeker omdat de in Nederland groot is. Daarom heeft de rivier op sommige plekken meer ruimte nodig. Waar straks te weinig ruimte is, reserveren we nu ruimte voor de rivier.
Het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 heeft onderzocht waar in de toekomst knelpunten in het rivierengebied ontstaan. Op basis hiervan heeft het programma in september 2026 een voorstel uitgebracht aan het kabinet. Daarin staat op welke locaties ruimte gereserveerd kan worden om aan de rivier te geven.
Op deze pagina lees je specifieke informatie uit het voorstel over de reservering in Kraaijenbergse Plassen. We leggen uit waarom we voorstellen om deze locatie te behouden, wat het knelpunt in de rivier is en welke maatregelen in de toekomst passend kunnen zijn.
Belangrijk om vooraf te weten:
- Het kabinet moet nog een besluit nemen over het voorstel van het programma.
- De precieze grenzen van nieuwe locaties die worden voorgesteld, staan nog niet vast.
- Er is nog niet besloten welke maatregelen eventueel worden uitgevoerd.
Lees op de inwonerspagina meer informatie over het voorstel.
Kraaijenbergse Plassen
Bij de Kraaijenbergse Plassen is al ruimte gereserveerd (zie de kaart hieronder). Het gaat om 227 ha grond. Het voorstel is om deze reservering te behouden.
De huidige reservering Kraaijenbergse Plassen
Waarom is hier ruimte nodig?
Door klimaatverandering neemt de hoeveelheid water toe en stijgen de waterstanden. Daarom moeten we iets doen om het risico op overstromingen te beperken. Er zijn twee opties: de dijken verder verhogen, of de rivier meer ruimte geven waardoor de waterstanden dalen.
Er is een versmalling van de rivier ter hoogte van de Kraaijenbergse Plassen.
De Maas is smal tussen de Kraaijenbergse Plassen (zuidkant) en Heumen en Overasselt (noordkant). De versmalling in de rivier zorgt voor hogere waterstanden van de Maas ter hoogte van de Kraaijenbergse Plassen. Ook verder stroomopwaarts, richting Mook, Cuijk en Gennep, zorgt dit voor hogere waterstanden. In de toekomst zal de Maas met nog hogere waterstanden te maken krijgen. De mogelijkheden voor dijkverhoging in Mook, Cuijk en Gennep zijn beperkt, dus het is wenselijk om de waterstanden hier in de toekomst te verlagen.
De gereserveerde ruimte bij de Kraaijenbergse Plassen is ontworpen als waterberging. Als we het gebied willen inzetten voor een waterstandsverlaging bij Mook, moet het water door het gebied kunnen stromen. Op die manier kan de rivier meer water afvoeren, via een nieuwe omleiding. Rondom de Kraaijenbergse Plassen liggen de haven van Cuijk, de A73 en Katwijk. Daardoor is het lastig de Kraaijenbergse Plassen effectief in te zetten als gebied waar water doorheen kan stromen. Als het klimaat in de toekomst verder verandert, zullen we uitgebreider onderzoeken welke aanvullende ruimte hier nodig is. We bepalen dan hoe we dit gebied effectief kunnen inrichten. Het
Programma stelt voor om de reserveringen bij de Kraaijenbergse Plassen op dit moment niet te veranderen.
Versmalling in de rivier bij de Kraaijenbergse Plassen. De cirkel geeft het smalste deel aan.
Onvoldoende ruimte in de uiterwaarden.
Het is ook mogelijk om in de uiterwaarden meer ruimte voor de rivier te creëren. Daardoor zakken de waterstanden. Het programma stelt deze maatregel voor als onderdeel van de oplossing. Maar er is in de uiterwaarden niet veel ruimte meer beschikbaar, want de rivier is hier smal. De maatregelen die hier nu nog mogelijk zijn, laten de waterstanden niet genoeg zakken als de hoeveelheid water in de toekomst verder toeneemt.
Dijkverhoging bij Mook is lastig
Het is nodig om nu ruimte te reserveren of te behouden.
Zo houden we de optie open om het knelpunt in de toekomst op te lossen. Als we de versmalling in de toekomst willen oplossen, moeten we zorgen dat de rivier meer ruimte krijgt om het water af te voeren. Aanvullend onderzoek moet uitwijzen hoe we deze locatie daarvoor het effectiefst kunnen inrichten.
Waarom hebben jullie gekozen voor deze locatie? En niet verderop langs de rivier of aan de overkant?
Aan de overkant van de rivier is ook een globale locatie geselecteerd: Overasselt Niftrik. Die biedt vooral kansen om de smalle rivier tussen Overasselt en Grave te verruimen. Daarmee kunnen de waterstanden bij Grave worden verlaagd.
Bij Grave ontstaat eerder een knelpunt voor dijkverhoging dan bij Mook. Een maatregel bij de Kraaijenbergse Plassen heeft geen invloed op de waterstanden en de benodigde dijkverhogingen in Grave. Een maatregel bij Overasselt-Niftrik heeft dit wel. Daarom stellen we voor om de reservering bij Overasselt-Niftrik uit te breiden.
De reservering bij de Kraaijenbergse Plassen kan in de toekomst vooral ruimte geven in het smalle deel van de rivier tussen Heumen en Overasselt. Deze ruimte is ook nodig om de versmalling van de rivier bij de A73 op te lossen.
Huidig gebruik en ontwikkelingen in het gebied
Bij het reserveren van de ruimte bij de Kraaijenbergse Plassen is destijds gekeken naar het huidige gebruik en ontwikkelingen op deze locatie. In het gereserveerde gebied bevinden zich landbouw en (bedrijfs)panden. Daarnaast ligt er natuur met NNN-bestemming in het gebied. Dit betekent dat de natuur een bestemming heeft binnen het Natuurnetwerk Nederland: een landelijk netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen natuurgebieden die met elkaar zijn verbonden.
Factsheet downloaden
Wil je de factsheet liever downloaden? Download de factsheet