Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met extreem weer, zoals heftige regenbuien of lange perioden van droogte. Rivieren moeten dan in korte tijd veel water afvoeren of hebben last van een lage waterstand. De kans op overstromingen neemt toe. Ook dan willen we droge voeten houden. Zeker omdat de  in Nederland groot is. Daarom heeft de rivier op sommige plekken meer ruimte nodig. Waar straks te weinig ruimte is, reserveren we nu ruimte voor de rivier.

Het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 heeft onderzocht waar in de toekomst knelpunten in het rivierengebied ontstaan. Op basis hiervan heeft het programma in september 2026 een voorstel uitgebracht aan het kabinet. Daarin staat op welke locaties ruimte gereserveerd kan worden om aan de rivier te geven.

Op deze pagina lees je specifieke informatie uit het voorstel over de reservering in Haaften. We leggen uit waarom we voorstellen om juist deze locatie te reserveren, wat het knelpunt in de rivier is en welke maatregelen in de toekomst passend kunnen zijn.

Belangrijk om vooraf te weten:

  • Het kabinet moet nog een besluit nemen over het voorstel van het programma.
  • De precieze grenzen van nieuwe locaties die worden voorgesteld, staan nog niet vast.
  • Er is nog niet besloten welke maatregelen eventueel worden uitgevoerd.

Lees op de inwonerspagina meer informatie over het voorstel.

Nieuwe globale locatie in Haaften

In Haaften is nog geen gebied gereserveerd voor de rivier. Het voorstel is om hier voor de toekomst wel ruimte te reserveren. Zie de kaart voor de globale locatie die daarvoor is aangewezen. Het gaat om ongeveer 50 tot 100 hectare grond, afhankelijk van de te nemen maatregel.

Globale locatie Haaften

Waarom is hier ruimte nodig?

Door klimaatverandering neemt de hoeveelheid water toe en stijgen de waterstanden. Daarom moeten we iets doen om het 
risico op overstromingen te beperken. Er zijn twee opties: de dijken verder verhogen, of de rivier meer ruimte geven waardoor de waterstanden dalen.

Er is een versmalling van de Waal bij Haaften.

De Waal tussen Haaften en Zaltbommel is smal. Het water kan hier minder goed doorstromen en daardoor stijgt de waterstand tot ver bovenstrooms, richting het oosten. 

Versmalling in de rivier bij Haaften. De cirkel geeft het smalste deel aan.

De dijken bij Zaltbommel kunnen niet veel verder verhoogd worden.

Dijkverhoging in Zaltbommel is lastig. De stad ligt direct ten zuiden van de Waal. De dijk kan niet veel meer worden 
verhoogd zonder dat het zicht van de stad op de rivier verloren gaat. Dat zou ten koste gaan van de relatie tussen stad en rivier.  Dijkversterking landinwaarts is hier niet mogelijk door de bebouwing. Dijkversterking in het uiterwaardengebied zou leiden tot een groter knelpunt, doordat de rivier dan nog smaller wordt. 

We willen daarom andere mogelijkheden hebben om overstromingen te voorkomen. Een tweede optie is om ruimte te geven aan de rivier. Bij Zaltbommel zelf is daar weinig plek voor. Stroomafwaarts, bij Haaften, Brakel en Altena, kunnen we die ruimte wel maken. Dit zorgt bij Zaltbommel en rond Haaften, Brakel en Altena voor een verlaging van de waterstand.

Dijkverhoging bij Zaltbommel is lastig

Onvoldoende ruimte in de uiterwaarden.

Maatregelen in het uiterwaardengebied kunnen de waterstand bij Zaltbommel iets verlagen. Maar dit is niet genoeg om het probleem op te lossen. Aan de noordkant van de Waal ligt de dijk direct aan de hoofdgeul: het gedeelte van het rivierbed waarin altijd stromend water staat en dat doorgaans in gebruik is als vaarweg voor de scheepvaart. Hier is geen ruimte om maatregelen te nemen. Aan de overkant van de Waal zijn al maatregelen getroffen voor rivierverruiming. Hier is geen ruimte over. Maatregelen ten westen van Haaften dragen ook bij aan een deel van de oplossing.

Het is nodig om nu ruimte te reserveren of te behouden

Zo houden we de optie open om het knelpunt in de toekomst op te lossen. Om dit knelpunt in de toekomst op te lossen moeten we zorgen dat de rivier meer ruimte krijgt om het water af te voeren. Een mogelijke maatregel is een bypass. Dit is een aangelegde omleiding waar water doorheen kan stromen bij hoogwater. De bypass zorgt ervoor dat de versmalling verdwijnt, het water beter kan doorstromen en de stijging van de waterstand afneemt. Daarom is Haaften een effectieve locatie om een maatregel te nemen om de waterstanden verder naar het oosten te verlagen.

Om de bypass in de toekomst mogelijk te maken, is het nodig dat we hier nu al ruimte voor reserveren.

Waarom hebben jullie gekozen voor deze locatie? En niet verderop langs de rivier of aan de overkant?

Om de waterstand bij Zaltbommel voldoende te verlagen, is landinwaarts ruimte nodig. Een maatregel bij Haaften, Brakel en Altena kan zorgen voor deze waterstandsverlaging. Een maatregel bij Haaften lost bovendien de versmalling van de Waal op.

Aan de overkant van de Waal (zuidkant) ligt de stad Zaltbommel direct tegen de dijk aan. Daardoor is het niet mogelijk om aan de overkant een maatregel te nemen. Haaften is de enige plek op dit traject waar we, aanvullend op Brakel, een effectieve maatregel kunnen nemen om de waterstanden bij Zaltbommel te verlagen. De maatregel bij Haaften is afgewogen tegen een maatregel bij Herwijnen. Een 
maatregel verder naar het westen is echter minder effectief.

Daarnaast staan in en om Herwijnen meer woningen dan rondom de globale locatie in Haaften. Daarom is gekozen voor Haaften als globale locatie. De locaties Haaften en Brakel houden verband met elkaar en moeten in samenhang worden bekeken.Daarnaast kan een maatregel bij Altena voor een aanzienlijke waterstandsverlaging bij Zaltbommel zorgen. Ook deze maatregel moet in samenhang met Brakel en Haaften worden bekeken. Welke maatregel als eerste wordt uitgevoerd, hangt af van de situatie op dat moment. Dan kijken we welke maatregel het meeste effect heeft. De effectiviteit van een maatregel bij Altena is bijvoorbeeld ook afhankelijk van de zeespiegelstijging, waarvan de gevolgen steeds meer merkbaar zullen zijn in het benedenriviergebied. Wanneer de maatregel in Altena precies wordt uitgevoerd 
maakt niet uit voor de ruimte die we nu reserveren bij Brakel en Haaften. Met de reservering houden we de optie open om in de toekomst een maatregel te nemen.

Huidig gebruik en ontwikkelingen in het gebied

Bij het reserveren van locaties kijkt het programma altijd naar het huidige gebruik en ontwikkelingen op deze locaties. Zo voorkomen we zoveel mogelijk dat plannen elkaar in de weg zitten. Gebiedseigenschappen en lopende of voorziene ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving van de globale locatie zijn bijvoorbeeld de land- (glas)tuinbouw en fruitteelt in het gebied, de woningen en bedrijfspanden, de begraafplaats, de uitbreidingsplannen van Nedcargo en de woningbouwplannen ten noorden van Haaften. Vanaf 2027 zal het programma in goed overleg met gemeenten de precieze begrenzing van de reservering bepalen.

Factsheet downloaden

Wil je de factsheet liever downloaden? Download de factsheet