Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met extreem weer, zoals heftige regenbuien of lange perioden van droogte. Rivieren moeten dan in korte tijd veel water afvoeren of hebben last van een lage waterstand. De kans op overstromingen neemt toe. Ook dan willen we droge voeten houden. Zeker omdat de in Nederland groot is. Daarom heeft de rivier op sommige plekken meer ruimte nodig. Waar straks te weinig ruimte is, reserveren we nu ruimte voor de rivier.
Het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 heeft onderzocht waar in de toekomst knelpunten in het rivierengebied ontstaan. Op basis hiervan heeft het programma in september 2026 een voorstel uitgebracht aan het kabinet. Daarin staat op welke locaties ruimte gereserveerd kan worden om aan de rivier te geven.
Op deze pagina lees je specifieke informatie uit het voorstel over de reservering in Brummen-Zutphen-Voorst. We leggen uit waarom we voorstellen om juist deze locatie te reserveren, wat het knelpunt in de rivier is en welke maatregelen in de toekomst passend kunnen zijn.
Belangrijk om vooraf te weten:
- Het kabinet moet nog een besluit nemen over het voorstel van het programma.
- De precieze grenzen van nieuwe locaties die worden voorgesteld, staan nog niet vast.
- Er is nog niet besloten welke maatregelen eventueel worden uitgevoerd.
Lees op de inwonerspagina meer informatie over het voorstel.
Nieuwe globale locatie in Brummen-Zutphen-Voorst
In Brummen-Zutphen-Voorst is nog geen gebied gereserveerd voor de rivier. Het voorstel is om hier voor de toekomst wel ruimte te reserveren. Zie de kaart voor de globale locatie die daarvoor is aangewezen. Het gaat om ongeveer 600-700 hectare grond. (zie kaart hieronder)
Globale locatie Brummen-Zutphen-Voorst
Waarom is hier ruimte nodig?
Door klimaatverandering neemt de hoeveelheid water toe en stijgen de waterstanden. Daarom moeten we iets doen om het risico op overstromingen te beperken. Er zijn twee opties: de dijken verder verhogen, of de rivier meer ruimte geven waardoor de waterstanden dalen.
De dijken bij Zutphen kunnen niet veel verder verhoogd worden
Dijkverhoging bij Zutphen is lastig. Zutphen ligt direct aan de oostkant van de IJssel. De stad wordt beschermd door een kademuur, een wand langs het water die het land van het water scheidt. Deze kan niet veel meer verhoogd worden, zonder dat het zicht van de stad op de rivier verloren gaat. Dat zou ten koste gaan van de relatie tussen stad en rivier. Ook technisch is een verhoging van de kademuur moeilijk. Daarom willen we andere opties hebben om overstromingen bij hoge waterstanden te voorkomen. Door meer ruimte te geven aan de IJssel dalen de waterstanden.
Dijkverhoging in Zutphen is lastig
Om de versmalling in de IJssel op lange termijn te kunnen oplossen, moet er nu ruimte gereserveerd worden
Als we de versmalling in de toekomst willen oplossen, moeten we zorgen dat de rivier meer ruimte krijgt om water af te voeren. Dat kan door een deel van het water af te voeren via een omleiding, ook wel ‘bypass’ genoemd. Dit is een extra geul waar water doorheen kan stromen als het water in de rivier hoog staat.
Voor deze bypass, is geen ruimte meer buitendijks, het uiterwaardengebied. Daarom moet de omleiding binnendijks lopen, landinwaarts van de dijk. Met deze omleiding kunnen we het water in de IJssel langs Zutphen laten zakken. Om de aanleg van een bypass in de toekomst mogelijk te maken, moeten we deze ruimte nu reserveren. Bovendien voorkomen we daarmee dat de versmalling kan uitgroeien tot een knelpunt.
Versmalling in de rivier bij Brummen-Zutphen-Voorst. De cirkels geven de smalste delen aan.
Waarom hebben jullie gekozen voor deze locatie? En niet verderop langs de rivier of aan de overkant?
Om de versmalling op te lossen, is ruimte nodig op de locatie zelf. Binnendijkse ruimte onder of boven de versmalling lost het probleem niet op. Bovendien ligt de kern van Zutphen aan de overkant tegen de IJssel aan. Hierdoor is een oplossing aan de overkant ook niet mogelijk.
Huidig gebruik en ontwikkelingen in het gebied
Bij het reserveren van locaties kijkt het programma altijd naar het huidige gebruik en ontwikkelingen op deze locaties. Zo voorkomen we zoveel mogelijk dat plannen elkaar in de weg zitten. In Zutphen en Brummen zijn woningbouwplannen in de omgeving van de globale locatie. Er is landbouw, er zijn cultuurhistorisch waardevolle landgoederen en er zijn (bedrijfs)woningen en bedrijfspanden in het gebied.
Vanaf 2027 zal het programma in goed overleg met gemeenten de precieze grenzen van de reservering bepalen.
Factsheet downloaden
Wil je de factsheet liever downloaden? Download de factsheet.