Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met extreem weer, zoals heftige regenbuien of lange perioden van droogte. Rivieren moeten dan in korte tijd veel water afvoeren of hebben last van een lage waterstand. De kans op overstromingen neemt toe. Ook dan willen we droge voeten houden. Zeker omdat de in Nederland groot is. Daarom heeft de rivier op sommige plekken meer ruimte nodig. Waar straks te weinig ruimte is, reserveren we nu ruimte voor de rivier.
Het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 heeft onderzocht waar in de toekomst knelpunten in het rivierengebied ontstaan. Op basis hiervan heeft het programma in september 2026 een voorstel uitgebracht aan het kabinet. Daarin staat op welke locaties ruimte gereserveerd kan worden om aan de rivier te geven.
Op deze pagina lees je specifieke informatie uit het voorstel over de reservering in Brakel. We leggen uit waarom we voorstellen om deze reservering te behouden, wat het knelpunt in de rivier is en welke maatregelen in de toekomst passend kunnen zijn.
Belangrijk om vooraf te weten:
- Het kabinet moet nog een besluit nemen over het voorstel van het programma.
- De precieze grenzen van nieuwe locaties die worden voorgesteld, staan nog niet vast.
- Er is nog niet besloten welke maatregelen eventueel worden uitgevoerd.
Lees op de inwonerspagina meer informatie over het voorstel.
Brakel
In Brakel is al ruimte gereserveerd (zie kaart). Het gaat om 35 ha grond. Het voorstel is om deze reservering te behouden.
Huidige locatie Brakel
Waarom is hier ruimte nodig?
Door klimaatverandering neemt de hoeveelheid water toe en stijgen de waterstanden. Daarom moeten we iets doen om het risico op overstromingen te beperken. Er zijn twee opties: de dijken verder verhogen, of de rivier meer ruimte geven waardoor de waterstanden dalen.
De dijken bij Zaltbommel kunnen niet veel verder verhoogd worden.
Dijkverhoging in Zaltbommel is lastig. De stad ligt direct ten zuiden van de Waal. De dijk kan niet veel meer verhoogd worden zonder dat het zicht van de stad op de rivier verloren gaat. Dat zou ten koste gaan van de relatie tussen stad en rivier. Dijkversterking landinwaarts is hier niet mogelijk door de bebouwing. Dijkversterking in het uiterwaardengebied zou leiden tot een groter knelpunt, doordat de rivier dan nog smaller wordt.
We willen daarom andere mogelijkheden hebben om overstromingen te voorkomen. Een tweede optie is om ruimte te geven aan de rivier. Bij Zaltbommel is daar weinig plek voor. Stroomafwaarts, bij Haaften, Brakel en Altena, kunnen we die ruimte wel maken. Dit zorgt bij Zaltbommel voor een verlaging van de waterstand.
Dijkverhoging bij Zaltbommel is lastig
Onvoldoende ruimte in de uiterwaarden.
Maatregelen in de uiterwaarden kunnen de waterstand bij Zaltbommel iets verlagen. Maar dit is niet genoeg om het probleem op te lossen. Het uiterwaardengebied is hier zeer klein doordat de dijk dicht op de rivier ligt. Daarom is er binnendijkse ruimte nodig, dus landinwaarts van de dijk.
Het is nodig om nu ruimte te reserveren of te behouden.
Zo houden we de optie open om het knelpunt in de toekomst op te lossen. Om dit knelpunt in de toekomst op te lossen, moeten we zorgen dat de rivier meer ruimte krijgt om het water af te voeren. Een mogelijke maatregel is het verplaatsen van de dijk. Hierdoor wordt de uiterwaard verbreed en krijgt de rivier bij hoge afvoeren meer ruimte om te stromen. Om het verplaatsen van de dijk in de toekomst mogelijk te maken, is het nodig dat we hier nu al ruimte voor reserveren.
Waarom hebben jullie gekozen voor deze locatie? En niet verderop langs de rivier of aan de overkant?
Om de waterstand bij Zaltbommel voldoende te verlagen, is landinwaarts ruimte nodig. Een maatregel bij Haaften, Brakel en Altena kan zorgen voor deze waterstandsverlaging. Een oplossing aan de overkant van Brakel is minder effectief, vanwege de ligging in de buitenbocht.
Haaften en Brakel zijn de enige locaties op dit traject waar we een effectieve maatregel kunnen nemen om de waterstand in Zaltbommel te verlagen. De twee locaties houden verband met elkaar en moeten in samenhang worden bekeken.
Daarnaast kan een maatregel bij Altena voor een aanzienlijke waterstandsverlaging bij Zaltbommel zorgen. Ook deze maatregel moet in samenhang met de locaties Brakel en Haaften worden bekeken. Later wordt onderzocht welke maatregel op dat moment het meest effectief is om als eerste uit te voeren. De effectiviteit van een maatregel bij Altena is bijvoorbeeld afhankelijk van de zeespiegelstijging, waarvan de gevolgen steeds meer merkbaar zullen zijn in het gebied waar de rivier naartoe stroomt. Wanneer de maatregel in Altena precies wordt uitgevoerd maakt niet uit voor de ruimte die we nu reserveren bij Brakel en Haaften. Met de reservering houden we de optie open om in de toekomst een maatregel te treffen.
Huidig gebruik en ontwikkelingen in het gebied
Bij het reserveren van de ruimte bij Brakel is destijds gekeken naar het huidige gebruik en ontwikkelingen op deze locatie. In Brakel bevinden zich land- en (glas)tuinbouw, (bedrijfs)woningen, bedrijfspanden en een zonnepark in de omgeving van de gereserveerde locatie. Ook ligt de Batterij onder Brakel in het gebied, dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat.
Download factsheet
Wil je de factsheet liever downloaden? Download de factsheet