Alem

Het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 heeft onderzocht waar in de toekomst knelpunten in het rivierengebied ontstaan. Op basis hiervan heeft het programma in september 2026 een voorstel uitgebracht aan het kabinet. Daarin staat op welke locaties ruimte gereserveerd kan worden om aan de rivier te geven.

Op deze pagina lees je specifieke informatie uit het voorstel over de reservering in Alem. We leggen uit waarom we voorstellen om juist deze locatie te reserveren, wat het knelpunt in de rivier is en welke maatregelen in de toekomst passend kunnen zijn.

Nieuwe globale locatie in Alem

In Alem is al ruimte gereserveerd (zie kaart). Het gaat om ongeveer 15 hectare grond voor een mogelijke dijkverlegging. Het voorstel is om deze reservering te behouden.

Waarom is hier ruimte nodig?

Door klimaatverandering neemt de hoeveelheid water toe en stijgen de waterstanden. Daarom moeten we iets doen om het risico op overstromingen te beperken. Er zijn twee opties: de dijken verder verhogen, of de rivier meer ruimte geven waardoor de waterstanden dalen.

De dijken bij Heerewaarden, Kessel en Oud-Maren kunnen niet veel verder 
verhoogd worden.

Dijkverhoging bij Heerewaarden, Kessel en Oud-Maren is lastig. Deze dorpen liggen hier aan de rivier. De dijk kan niet veel meer verhoogd worden, zonder dat het zicht op het water van deze dorpen verloren gaat. Dat zou ten koste gaan van de relatie tussen de dorpen en de rivier. In Heerewaarden gaat de dijk zelfs door het dorp heen, waardoor de dijk helemaal niet meer verhoogd kan worden. Daarom moeten we andere opties hebben om de waterstand rond Alem te verlagen. (zie de kaart hieronder)

Er is een versmalling van de rivier bij Alem bij de veerstoep.

Door de veerstoep, de plek aan de oever waar de veerpont kan aanmeren, is de Maas bij Alem nog smaller. Bij hoogwater kan het water hier minder makkelijk doorheen stromen, en nemen de waterstanden toe. De versmalling in de rivier zorgt hier voor hoge stroomsnelheden. Het oplossen van de versmalling bij de veerstoep moet in samenhang met de maatregelen bij Alem worden bekeken. (zie de afbeelding hieronder)

Het is nodig om nu ruimte te reserveren of te behouden.

Zo houden we de optie open om het knelpunt in de toekomst op te lossen. Om het knelpunt in de Maas in de toekomst op te lossen, moeten we zorgen dat de rivier meer ruimte krijgt om het water af te voeren. Een mogelijke maatregel is om de dijk een stukje landinwaarts te verplaatsen. Zo vergroten we het gebied waar de rivier kan stromen en kan het water in de Maas rond Alem zakken. Ook stroomopwaarts, richting Oud-Maren, Heerewaarden en Kessel, zou dit zorgen voor een lagere waterstand.

Waarom hebben jullie gekozen voor deze locatie? En niet verderop langs de rivier of aan de overkant?

Het is ook mogelijk om in de uiterwaarden meer ruimte voor de rivier te creëren. Daardoor zakken de waterstanden. Het programma stelt dit voor als onderdeel van de oplossing. Bij Alem is er een versmalling van de rivier. Ook ligt er een zijrivier om Alem heen die niet meestroomt, omdat een dam het water tegenhoudt. Deze zijrivier laten meestromen kan de versmalling deels ontlasten. Hiervoor zou de dam verlaagd 
moeten worden. Met deze maatregel krijgt de rivier meer ruimte tussen de dijken en zakken de waterstanden. Dat helpt voor een deel om de versmalling bij Alem op te lossen, maar dit is niet genoeg om het probleem op te lossen.

Huidig gebruik en ontwikkelingen in het gebied

Bij het reserveren van de ruimte bij Alem is destijds gekeken naar het huidige gebruik en ontwikkelingen op deze locatie. In Alem is er landbouw in de omgeving van de gereserveerde locatie. Ook staan er bedrijfspanden.

Andere projecten in het gebied

Samenhang met het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). De verkenning voor de dijkversterking van het traject Lith-Bokhoven loopt op dit moment.
 

Factsheet downloaden

Wil je de factsheet liever downloaden? Download de factsheet Alem