In het Noord-Limburgse dorp Well werken overheden samen aan een bijzonder project: gebiedsontwikkeling Groene Rivier Well. Hier komen meerdere opgaven samen: werken aan hoogwaterveiligheid, natuurontwikkeling, klimaat en het creëren van een fijne leefomgeving voor Limburg. Zo wordt in dit project het gedachtegoed van Ruimte voor de Rivier 2.0 al in de praktijk gebracht.
Meer dan alleen een dijkversterking
De huidige dijken in Well werden in de jaren ’90 als ‘nooddijk’ aangelegd. Ze zijn niet hoog en sterk genoeg om het dorp in de toekomst te blijven beschermen tegen hoogwater van de Maas. In gebiedsontwikkeling Groene Rivier Well worden de dijken versterkt en deels verplaatst. Er wordt meer ruimte gecreëerd voor de Maas, door het verplaatsen van dijken en met de aanleg van een nieuwe brug. Samen met de dijkversterking ontstaat hierdoor een robuust hoogwaterbeschermingssysteem waardoor omwonenden nu en op de lange termijn veilig kunnen blijven wonen en werken. Bij hoogwater kan de rivier hier vrij onderdoor stromen. Zo ontstaat een ‘groene rivier’: een ‘kwelgebied’ dat bij hoogwater gecontroleerd kan volstromen.
Beter beschermd en aantrekkelijk wonen
Bewoners en gebruikers gaan de voordelen volop merken. Het gebied wordt beter beschermd tegen overstromingen en tegelijkertijd ontstaat er een aantrekkelijker en groener landschap. Er komt ruimte voor natuurinclusieve landbouw, recreatie en beleving van het gebied. Daarnaast is er gekozen voor een combinatie van meer en minder ingrijpende oplossingen. Zo wordt een aantal woningen opgehoogd (opgevijzeld), waardoor de huidige gebouwen kunnen blijven staan en water bij hoogwater kan blijven stromen. Cultureel erfgoed, zoals kasteel Well, wordt op een passende manier beschermd, zonder dat ze achter hoge dijken verstopt raakt.
Het gedachtegoed van RvdR2.0
Wat Gebiedsontwikkeling Groene Rivier Well bijzonder maakt, is dat al deze opgaven in samenhang worden aangepakt. Deze aanpak past precies in waar RvdR2.0 ook mee bezig is: de samenwerking tussen de overheidsprogramma's in het rivierengebied verbeteren en gezamenlijke slagkracht ontwikkelen. Door opgaven vanaf de start als gelijkwaardig te behandelen, ontstaat een integrale aanpak waarin oplossingen elkaar versterken.
De samenwerking in Well laat zien hoe dat in praktijk werkt. Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Provincie Limburg en Gemeente Bergen werken intensief samen en communiceren gezamenlijk met belanghebbenden. Daarbij is een duidelijke rolverdeling afgesproken: het waterschap heeft een centrale rol in de uitvoering, terwijl andere partners bijdragen vanuit hun eigen verantwoordelijkheid en expertise.
Integrale aanpak in praktijk
Aan de uitvoering van het project zijn jaren van intensieve samenwerking door alle betrokken overheden met de omgeving voorafgegaan. Nu zijn de plannen uitgewerkt en de aannemers geselecteerd. De eerste werkzaamheden starten in de zomer van 2026 en de oplevering staat gepland rond 2029. Daarmee is gebiedsontwikkeling Groene Rivier Well een project waarin een integrale aanpak niet alleen wordt verkend, maar ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd.
Geleerde lessen
Waar eerdere projecten soms vastliepen door verschillen in tempo, belangen of financiering, laat Well zien dat integraal samenwerken wel kan. Belangrijke lessen uit eerdere Limburgse projecten zijn hier toegepast:
- investeer vooraf in een gezamenlijke verkenning;
- organiseer gelijkwaardigheid tussen opgaven en partijen; en
- zorg dat financieringsstromen op elkaar aansluiten.
Die lessen zijn ook relevant voor andere projecten in het rivierengebied. Een belangrijke aanbeveling is om in de beginfase, nog vóór formele procedures starten, tijd en middelen vrij te maken om samen tot een gedeeld doel te komen. Door die ‘tussenfase’ goed te organiseren, kunnen projecten sneller en effectiever worden uitgevoerd.