Spring direct naar de hoofdnavigatie, de zoekfunctie of de inhoud
nieuwe brug project ruimte voor de Waal

Ruimte voor de Waal

MIJLPALEN


Projectbesluit Dijkteruglegging Lent
Voorbereiding werkzaamheden
Schop in de grond
Oplevering waterveiligheid

November 2015

RUIMTE VOOR DE WAAL

Tussen Nijmegen en Lent maakt de Waal een scherpe bocht. Het winterbed van de rivier is hier erg smal. Bij extreem hoogwater kon de rivier in deze flessenhals het water nauwelijks nog kwijt. Het project Ruimte voor de Waal heeft dit probleem opgelost. De dijk bij Lent werd 350 meter landinwaarts verplaatst. In de hierdoor verbrede uiterwaarden werd een nevengeul gegraven die heeft geholpen om het rivierwater bij extreme waterstanden af te voeren. Het binnendijkse gebied is daarmee beter beschermd tegen overstromingen.

Lees meer

Rivierkundige oplossing

Het extreme hoogwater van 1993 en 1995 maakte goed zichtbaar dat de Waal te smal is voor de afvoer van grote hoeveelheden water. Zeker bij Nijmegen was er sprake van een probleem: hier lag de rivier in een smal winterbed ingeklemd tussen de dijken. Om hogere afvoeren van het water mogelijk te maken, moest de rivier juist op deze plek meer ruimte krijgen. Daarom is er gekozen voor het landinwaarts verleggen van de dijk bij Lent, aan de noordzijde van de rivier.

Ingrijpend en duurzaam

Het terugleggen van een dijk is een zeer ingrijpende, maar tegelijkertijd ook effectieve en duurzame maatregel om het rivierengebied beter tegen overstromingen te beschermen. In extreme omstandigheden wordt zelfs een waterstanddaling bereikt van zo’n 35 centimeter. Bovendien is de maatregel aangegrepen om de ruimtelijke kwaliteit van Nijmegen een flinke impuls te geven. Er ontstond een eiland in de Waal, en een uniek rivierpark in het hart van Nijmegen. Met het eiland en de nevengeul heeft Nijmegen er een nieuw gebied bij gekregen. Dat bood kansen voor zowel recreatie als nieuwe stedelijke ontwikkeling.

Ruimte voor een nevengeul

Het verleggen van de dijk werd binnen het project Ruimte voor de Waal gecombineerd met de aanleg van een nevengeul in de verbrede uiterwaard. Bij hoogwater stroomt het water in deze geul mee met de rivier. Tussen december 2012 en najaar 2015 werd er onafgebroken gewerkt om zand en grind af te graven en af te voeren. De geul van in totaal drie kilometer lang en vijf meter diep voorkomt dat het water te veel stijgt, en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de bescherming van het rivierengebied.

Stadseiland en uniek rivierpark

Door het verleggen van de dijk en het graven van een nevengeul ontstond een langgerekt eiland in de Waal. De meeste huizen aan de Waalzijde van de dijk zijn hier behouden gebleven. Het eiland is verbonden met Nijmegen-Noord door middel van drie bruggen: twee nieuwe bruggen en een verlenging van de Waalbrug. Zo is op het eiland ruimte ontstaan voor nieuwe stedelijke ontwikkeling.

Ruimte voor de Waal betekende een grote ruimtelijke ingreep. Niet alleen is de dijk teruggelegd en een nieuwe waterkering gecreëerd, ook vormen het eiland en de nevengeul samen een uniek rivierpark. Een 1.600 meter lange kademuur, afgewerkt als schuine kade, vormt samen met de groene kade aan de oostkant de nieuwe waterkering.

Nijmegen omarmt de Waal

Het project Ruimte voor de Waal was één van de projecten langs de Waal die er samen voor zorgden dat er meer water via deze rivier kon worden afgevoerd naar zee. Ruimte voor de Waal heeft ervoor gezorgd dat het gezicht van de stad Nijmegen de komende jaren ingrijpend zal veranderen. De gemeente heeft de kans aangegrepen om de noodzakelijke verbetering van de waterveiligheid te benutten voor een omvangrijke gebiedsontwikkeling. Naast de dijkteruglegging bij Lent is gewerkt aan de bouw van stadsbrug De Oversteek, ontwikkeling van centrumgebied de Citadel in Nijmegen-Noord, de transformatie van een industriegebied in Nijmegen-West tot woongebied Waalfront en een face-lift van de Waalkade en omgeving. Op de noordoever van de rivier is bovendien een nieuw stadsdeel ontwikkeld: de Waalsprong. Voor deze manier van werken aan waterveiligheid én stadontwikkeling heeft het project in 2011 de Waterfront Center Award in New York gewonnen. Vele buitenlandse delegaties bezochten jaarlijks dit parelproject: van experts op gebied van waterveiligheid uit Amerika of Cambodja, tot persdelegaties zoals journalisten van de New York Times, Al Jazeera Balkans en de China Times.

Natuurbescherming en explosievenonderzoek

Het project Ruimte voor de Waal lag in een gebied met een bewogen oorlogsgeschiedenis. In 1944 speelde zich hier onder meer operatie Market Garden af. In het gehele gebied konden nog restanten van de oorlog aangetroffen worden, waaronder explosieven. Voorafgaand aan de graafwerkzaamheden is daarom uitgebreid explosievenonderzoek gedaan.

In de voorbereidingsfase van het project werd onderzocht of er beschermde planten en dieren in het projectgebied voorkomen. Door de aannemer werden ecologische werkplannen opgesteld waarin beschreven is dat de uitvoering rekening zou houden met de beschermde natuur in het gebied.

Ruimte voor de Waal in feiten en cijfers

Tussen Nijmegen en Lent was het winterbed van de Waal erg smal. Bij extreem hoogwater kon de rivier het water onvoldoende kwijt in deze flessenhals. Binnen het project Ruimte voor de Waal werd de dijk bij Lent daarom 350 meter landinwaarts verplaatst. In de uiterwaarden werd een nevengeul gegraven die helpt om het rivierwater bij extreme waterstanden af te voeren. Het binnendijkse gebied is daarmee beter beschermd tegen overstromingen.

Werkzaamheden

Bij Ruimte voor de Waal is 5 miljoen m3 grond verzet ten behoeve van:

  • dijken
  • eiland
  • afgraven nevengeul
  • aanleg nieuwe waterkering

Effect

  • waterstanddaling op de Waal van maximaal 35 cm

Samenwerkende partijen

  • gemeente Nijmegen (uitvoerder)
  • Rijkswaterstaat
  • waterschap Rivierenland
  • provincie Gelderland

Bodemverkenning bij het eiland Veur Lent bij Nijmegen

Rivierjutter Jeroen Boland testte de bodem bij Lent samen met het Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid. Op de Facebookpagina van de Rivierjutters staat het fotoverslag.
Bekijk de foto's
Ruimte voor de Waal Neem voor vragen en informatie contact op via de Rijkswaterstaat Landelijke Informatielijn op gratis telefoonnummer 0800 - 8002. Rijkswaterstaat Landelijke Informatielijn is 7 dagen per week geopend van maandag tot en met vrijdag van 07.00 uur tot 20.00 uur en op zaterdag en zondag (inclusief feestdagen) van 10.00 uur tot 18.30 uur

DEZE MAATREGELEN GEBRUIKEN WE VOOR DIT PROJECT

Dijkverlegging

Dijkverlegging

Dijkverlegging
Dijkverlegging

Door dijken landinwaarts te verleggen, worden de uiterwaarden breder en krijgt de rivier meer ruimte. Dit betekent dat oorspronkelijk binnendijks land buitendijks komt te liggen en extra ruimte aan het winterbed van de rivier wordt gegeven. 

RIVIERJUTTERS DIE DIT PROJECT VOLGEN

Anton de Kluijs

Loes Wijffels

Rob Meeuwsen

Margreet Jellema


FACTSHEET

Samen werken aan een veiliger en mooi rivierengebied

» Bekijk de factsheet

INFOGRAPHIC

Infographic Dijkteruglegging LentRuimte voor de Waal

Dijkteruglegging Lent (Ruimte voor de Waal Nijmegen)

» Bekijk de infographic

BEELDBANK

Lent

» Ga naar de beeldbank

VIDEO

Project Ruimte voor de Waal

» Bekijk de video

MEER INFORMATIE

Alle achtergrondinformatie, planning en beeldmateriaal over Ruimte voor de Waal staat op de projectwebsite.

Ga naar de projectwebsite