Spring direct naar de hoofdnavigatie, de zoekfunctie of de inhoud
Rivierverruiming Overdiepse Polder

Rivierverruiming Overdiepse Polder

MIJLPALEN


Projectbesluit
Schop in de grond
Oplevering waterveiligheid

September 2015

RIVIERVERRUIMING OVERDIEPSE POLDER

In tijden van extreem hoogwater kan de Bergsche Maas een bedreiging vormen voor dorpen en steden langs deze rivier. Door rivierverruiming van de Overdiepse Polder bij Waspik kan er bij hoogwater rivierwater door het gebied stromen. De dijk is verlaagd zodat deze bij hoogwater geen barrière meer vormt. Dankzij een terpenplan blijven tegelijkertijd de belangrijke functies voor wonen, werken, landbouw en veeteelt behouden.

Lees meer

Van moerasgebied tot terpenplan

De Overdiepse Polder bestaat al zo’n 750 jaar hoofdzakelijk uit moeras en veen. Bij de St. Elisabethvloed (in 1421) kwam het gebied volledig onder water te staan. Omstreeks 1900 werd de Bergsche Maas aangelegd om de aanhoudende wateroverlast in de regio Den Bosch te bestrijden. Zo kreeg het gebied zijn huidige vorm, met in het noorden de Bergsche Maas en in het zuiden het Oude Maasje. ’s Winters stond het gebied altijd onder water, totdat na de Tweede Wereldoorlog een keersluis in het Oude Maasje werd aangelegd. Dit zorgde er voor dat de polder voor het eerst watervrij werd. In de jaren zeventig vestigden zich de eerste boerenbedrijven.  

Het hoogwater van ‘93 en ‘95 maakte duidelijk dat de Bergsche Maas niet genoeg ruimte heeft om extreem grote hoeveelheden water af te voeren. Om de rivier meer ruimte te geven, werd de dijk bij de Overdiepse Polder verlaagd. Dat maakt het gebied in hoogwatersituaties overstroombaar. In 2015 was het project gereed.

Inrichting Overdiepse Polder

Om de Overdiepse Polder geschikt te maken voor de afvoer van rivierwater zijn drie samenhangende ingrepen uitgevoerd:

  1. Aan de noordkant van de Bergsche Maas is de dijk verlaagd. Bij hoogwater kan het rivierwater de polder in stromen.
  2. Aan de zuidkant is een nieuwe winterdijk gebouwd die het binnengestroomde water tegenhoudt en het achterland beschermt.
  3. Tegen de nieuwe dijk zijn acht terpen gebouwd waarop de boeren van de Overdiepse Polder hoog en droog kunnen wonen.

Naast ruimte voor rivier en landbouw is er extra ruimte voor natuur en recreatie gekomen. Door de zandwinning die nodig is om de terpen en de nieuwe dijk aan te leggen is de Westplas ontstaan. Deze plas van zo’n 5,5 hectare heeft een ecologische functie gekregen.

Terpenplan voor toekomstbestendig wonen en werken

Ontpoldering betekent meestal dat er in het gebied niet langer ruimte is voor bewoners en boerenbedrijven. Wonen en werken in de Overdiepse polder blijft mogelijk door uitvoering van het plan van de door de agrariërs opgerichte Belangenvereniging Overdiepse Polder: zij ontwierpen een voorstel voor de aanleg van terpen. Dit terpenplan is samen met de provincie Noord-Brabant uitgewerkt en vervolgens opgenomen in het programma Ruimte voor de Rivier. De bestaande boerderijen zijn inmiddels gesloopt en families zijn verhuisd voor het project. Samen met de acht agrariërs die de keuze maakten hier hun bedrijf voort te zetten, zijn nieuwe terpboerderijen gebouwd. Op deze terpen kunnen de families in hoogwatersituaties veilig wonen en ook de dieren staan hier hoog en droog. Alle acht terpen zijn tussen 2013 en 2015 opgeleverd.   

Waterinnovatieprijs en internationale aandacht

Het terpenplan van de Belangenvereniging Overdiepse Polder won in 2012 de Waterinnovatieprijs in de categorie Belangenorganisaties & particuliere initiatieven. De jury loofde de innovatieve toepassing van een eeuwenoud idee en de goede samenwerking. ‘Het project laat zien dat inventiviteit in de samenleving aangeboord kan worden en dat burgerparticipatie tot deze doorbraak heeft geleid.’ De Overdiepse aanpak leidde ook tot veel internationale aandacht. Delegaties van over de hele wereld komen hier kijken hoe we in deze verregaande samenwerking écht gebruik hebben gemaakt van ideeën uit de samenleving. Zonder de agrariërs was de Overdiepse polder een natuurgebied geworden en hadden ze allemaal moeten verhuizen. Dankzij hun plan konden er acht bedrijven blijven. 

Veiligheid van ruim vier miljoen mensen

Gemiddeld zal het rivierwater eens in de vijfentwintig jaar de Overdiepse polder instromen. Het waterpeil in de Bergsche Maas wordt hierdoor verlaagd met 27 centimeter. Dat betekent dat ook de bewoners van onder meer Waalwijk en Den Bosch beschermd blijven tegen overstromingen.

RIVIERVERRUIMING OVERDIEPSE POLDER IN FEITEN EN CIJFERS

Met de rivierverruimingsmaatregelen in de Overdiepse Polder krijgt de Bergsche Maas meer ruimte. De waterstand op de rivier daalt daarmee 27 centimeter. Daarnaast blijft het gebied nu en in de toekomst behouden voor de landbouw. Daarvoor hebben inwoners en ondernemers zelf een terpenplan bedacht. Boerderijen en agrarische bedrijfsgebouwen zijn gesloopt en op acht nieuwe terpen zetten een aantal agrariërs hun werkzaamheden voort.

Werkzaamheden

  • aanleg 8 nieuwe terpen
  • afgraving 5,5 hectare grond ten behoeve van de Westplas
  • afgraving 500.000 m3 zand ten behoeve van de verlaging van 6 km dijk

Effect

  • 27 cm waterstanddaling bij Waspik

Samenwerkende partijen

Rivierverruiming Overdiepse Polder Neem voor vragen en informatie contact op via de Rijkswaterstaat Landelijke Informatielijn op gratis telefoonnummer 0800 - 8002. Rijkswaterstaat Landelijke Informatielijn is 7 dagen per week geopend van maandag tot en met vrijdag van 07.00 uur tot 20.00 uur en op zaterdag en zondag (inclusief feestdagen) van 10.00 uur tot 18.30 uur.

DEZE MAATREGELEN GEBRUIKEN WE VOOR DIT PROJECT

Ontpoldering

Ontpoldering
Ontpoldering

De dijk aan de rivierzijde van een polder wordt verder landinwaarts verlegd. Deze polder is dan ontpolderd en de rivier kan bij hoogwater het gebied in- en uitstromen.

RIVIERJUTTERS DIE DIT PROJECT VOLGEN

Wilfred Brouwer

Jos de Bont


FACTSHEET

Samen werken aan een veiliger en mooi rivierengebied

» Bekijk de factsheet

INFOGRAPHIC

Infographic Rivierverruiming Overdiepse Polder

Rivierverruiming Overdiepse Polder

» Bekijk de infographic

BEELDBANK

Luchtfoto Overdiepse Polder.

» Ga naar de beeldbank

VIDEO

Rivierverruiming Overdiepse Polder VIDEO

Project van dijkverlaging in de Overdiepse Polder

» Bekijk de video