Spring direct naar de hoofdnavigatie, de zoekfunctie of de inhoud

Dijkverleggingen Cortenoever en Voorsterklei

MIJLPALEN


DIJKVERLEGGINGEN CORTENOEVER EN VOORSTERKLEI

Het landschap tussen Voorst en Cortenoever, vlakbij Zutphen, is een gebied dat door de IJssel is gevormd. Met uitgestrekte uiterwaarden, historische boerderijen, meidoornhagen, stroomruggen en een aantal scherpe rivierbochten. Om het gebied langs de IJssel te beschermen tegen hoogwater zijn op twee plekken dijken landinwaarts verlegd. Zo is er meer ruimte voor de rivier wanneer het nodig is.

Lees meer

Extra ruimte in de uiterwaarden

Het Gelderse Voorst ligt ten westen van de IJssel achter de IJsseldijk. Om het dorp bij hoge waterstanden te beschermen, is de dijk aan de noord- en zuidkant verlaagd (om in- en uitstromingen te creëren) en is een kilometer landinwaarts een nieuwe dijk aangelegd. Het maaiveld in het gebied tussen de bestaande en de nieuwe dijk is afgegraven. Zo is een overstromingsgebied ontstaan dat de rivier meer ruimte geeft als dat nodig is. Stroomopwaarts bij Cortenoever vond een soortgelijke ingreep plaats. Daar is de Brummense Bandijk deels afgegraven en is landinwaarts een nieuwe dijk aangelegd. De aanpassingen leveren bij hoogwater een daling tot 29 centimeter bij Voorst en tot 35 centimeter bij Cortenoever. De verwachting is dat de nieuwe gebieden gemiddeld eens per 25 jaar/eens per generatie mee gaan stromen (maar dat kan dus ook morgen zijn).

Drempels en dijken

Bij het verhogen van de waterveiligheid is op een slimme manier gebruik gemaakt van bestaande dijken in het gebied. Die zijn op strategische locaties – in het noorden en zuiden – verlaagd. Bovendien hebben de drempels verschillende hoogten. Daardoor stromen de uiterwaarden bij hoogwater gecontroleerd mee met de rivier en blijft de stroomsnelheid beperkt. Zo treedt er minder schade op. Als de waterstand in de IJssel weer zakt, zakt ook de waterstand in de overstroombare gebieden. Nieuw aangelegde gemalen pompen dan het laatste water uit het gebied, waardoor het snel weer droog is.

Behoud van landbouw dankzij een nieuwe terp

Door de relatief lage overstromingsfrequentie, blijven de uiterwaarden geschikt voor landbouw. Toch moesten door de aanpassingen in het gebied een aantal woningen en agrarische bedrijven verdwijnen; anderen zijn verplaatst naar elders aangekochte grond. Een voorbeeld daarvan is agrarisch bedrijf De Schnaauwert in de Voorsterklei. Samen met twee dienstwoningen is deze boerderij volledig verplaatst naar een nieuw gebouwde terp tegen de verlegde dijk. In Cortenoever is rond de rioolwaterzuivering een nieuwe dijk aangelegd zodat de installatie beschermd blijft tegen extreem hoge waterstanden. De waterzuivering is bovendien geschikt gemaakt voor de opvang van slib bij hoogwater.

Aandacht voor natuur en cultuur

De dijkverleggingen zijn uitgevoerd met respect voor de grote natuur- en cultuurhistorische waarden van het gebied. Zo is er beplanting aangelegd om de kraaienkolonie in stand te houden en zijn er nestkasten voor steenuilen en huismussen geplaatst. Beplanting die haaks op de stroomrichting van het water stond is verwijderd om de doorstroom van het water niet te hinderen. De beplanting is op andere plekken zo veel mogelijk weer gecompenseerd. Beschermde bloemen, zoals de Gulden Sleutelbloem, zijn waar nodig verplaatst. Er is zoveel mogelijk rekening gehouden met de monumenten in het gebied. Zo ligt in de Voorsterklei de nieuwe dijk op gepaste afstand van monument Sinderen – een negentiende eeuwse boerderij met karakteristieke spitsboogvensters – zodat die voldoende ruimte en zicht behoudt. Ook de monumentale boerderijen De Heetkool en Wellenberg zijn behouden gebleven.

Toegankelijk, veilig én aantrekkelijk

Om alle woningen in het gebied bereikbaar te houden, is een aantal nieuwe wegen aangelegd, met daarin op sommige plaatsen een koeienoversteekplaats.

Met het oog op veiligheid is in de nieuwe situatie fiets- en autoverkeer van elkaar gescheiden. Het fietspad bovenop de nieuwe dijk biedt fietsers een ruim uitzicht over de uiterwaarden, terwijl de auto’s onderlangs rijden. Zo zijn door een combinatie van maatregelen zowel de veiligheid als de ruimtelijke waarden in het gebied rond de IJssel bij Zutphen versterkt.

Werkzaamheden

aanleg van 2 dijken
afgraving van de uiterwaarden
verlaging van bestaande dijken
nieuwe gemalen
aanleg nieuwe dijk om rioolwaterzuivering heen
aanleg van een terp
aanleg nieuwe wegen en fietspaden

Effect

Waterstanddaling op de IJssel van 29 cm bij Voorst en 35 cm bij Cortenoever

Samenwerkende partijen

Dijkverleggingen Cortenoever en Voorsterklei

DEZE MAATREGELEN GEBRUIKEN WE VOOR DIT PROJECT

Dijkverlegging

Dijkverlegging

Dijkverlegging
Dijkverlegging

Door dijken landinwaarts te verleggen, worden de uiterwaarden breder en krijgt de rivier meer ruimte. Dit betekent dat oorspronkelijk binnendijks land buitendijks komt te liggen en extra ruimte aan het winterbed van de rivier wordt gegeven. 

FACTSHEET

Samen werken aan een veiliger en mooi rivierengebied

» Bekijk de factsheet

INFOGRAPHIC

Infographic Dijkverlegging Cortenoever

Dijkverleggingen Cortenoever

» Bekijk de infographic

VIDEO

Video van Dijkverleggingen Cortenoever en Voorsterklei

Project dijkverleggingen Cortenoever en Voorsterklei

» Bekijk de video