Spring direct naar de hoofdnavigatie, de zoekfunctie of de inhoud

Een veiliger rivierengebied én een aantrekkelijke leefomgeving. Met dat doel geeft Ruimte voor de Rivier op ruim dertig plaatsen onze rivieren meer ruimte.

SAMEN WERKEN AAN EEN VEILIGER EN MOOI RIVIERENGEBIED

Een veiliger rivierengebied én een aantrekkelijke leefomgeving. Met dat doel geeft Ruimte voor de Rivier op ruim dertig plaatsen langs de Rijntakken – zoals de IJssel, Waal, Nederrijn en Lek – de rivier meer ruimte. Zodat vier miljoen bewoners van het rivierengebied beter beschermd zijn tegen overstromingen. Én de ruimtelijke kwaliteit van het rivierengebied toeneemt.

Wat is er aan de hand

De Nederlandse rivieren hebben steeds vaker te maken met hoge waterstanden door grotere hoeveelheden regen- en smeltwater. De rivieren tussen de dijken hebben weinig ruimte waardoor de kans op overstromingen toeneemt. Met meer ruimte voor de rivier zorgen we er voor dat het water sneller en beter wordt verwerkt. Zo voorkomen we overstromingen die grote gevolgen hebben voor mens, dier, infrastructuur en economie.


RUIMTE VOOR DE RIVIER IS EEN SAMENWERKINGPROGRAMMA VAN 19 PARTIJEN:

Waterstand rivieren moet omlaag

Alleen dijkverhoging is onvoldoende om het toenemende overstromingsgevaar te keren. De waterstand in de rivieren moet omlaag. Daarom geven we onze rivieren meer ruimte. Bijvoorbeeld door het verleggen van dijken of het graven van nevengeulen in de uiterwaarden.

De rivierverruiming grijpen we tegelijkertijd aan om de ruimtelijke kwaliteit van het rivierengebied te versterken. Door de mogelijkheden van en in het rivierengebied te benutten. Denk hierbij aan stedelijke en landschappelijke verfraaiing en meer recreatiemogelijkheden en versterking. Ook creëert het programma lokale economische kansen en geeft het de landelijke economie een impuls door de vele opdrachten aan de waterbouwsector voor de daadwerkelijke realisatie van de projecten.

Ruimtelijke kwaliteit

Wat het programma bijzonder maakt, is de dubbele doelstelling van waterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit. Het Q-team, een speciaal kwaliteitsteam van Ruimte voor de Rivier, richt zich op het tweede doel: het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. Het team maakt zelf geen plannen maar geeft gevraagd en ongevraagd advies, is voortdurend gesprekpartner van het programmabureau en brengt zogenaamde Uitvoeringsbezoeken ruimtelijke kwaliteit tijdens de realisatie- en opleveringsfase. Na de oplevering van een project schrijft het Q-team een Eindoordeel ruimtelijke kwaliteit.

Lees meer over het Q-team

Het Q-team bezoekt de projecten om te adviseren over het behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit in relatie tot waterveiligheid.

Het team bestaat uit vijf onafhankelijke deskundigen:

  • Eric Luiten, landschapsarchitect en voorzitter, Rijksadviseur voor Landschap en Water
  • Frans Klijn, fysisch geograaf
  • Maurits de Hoog, stedenbouwkundige
  • Dick de Bruin, rivierkundige
  • Sjef Jansen, ecoloog

In jaarverslagen geeft het Q-team haar ervaringen en lessen weer die de afgelopen jaren zijn opgedaan. Tot nu toe verschenen drie jaarverslagen: 2006-2007, 2008 en 2009-2011. De jaarverslagen zijn te downloaden via Issuu of aan te vragen door contact met ons op te nemen.

Bekijk ook onze longread over ruimtelijke kwaliteit.

Internationale spin-off

De kennis en ervaring die Ruimte voor de Rivier oplevert maakt ook in het buitenland indruk. Delegaties vanuit de hele wereld komen naar ons land om de projecten te bezichtigen. Ze laten zich inspireren door onze integrale gebiedsaanpak en de manier van samenwerken. Zo leidt kennisdeling ook tot internationale samenwerkingsverbanden en zet onze ‘governance aanpak’ Nederland als watermanager goed op de kaart.

Nooit klaar

De bescherming tegen hoogwater in Nederland is nooit klaar. Het klimaat verandert voortdurend en ons land is kwetsbaar voor overstromingen. Dit betekent dat we blijven werken aan bescherming tegen hoogwater. Niet achteraf reageren, maar op tijd maatregelen nemen. Zodat we veilig in ons land kunnen wonen en werken. Nu en in de toekomst.

In Nederland wordt in verschillende programma’s gewerkt aan de bescherming tegen hoog water, allemaal onder de paraplu van Ons Water, een landelijke campagne om het waterbewustzijn in Nederland te vergroten.

Informatie over de verschillende programma’s vind je hier:


VEELGESTELDE VRAGEN

Een vraag over Ruimte voor de Rivier? De kans is groot dat je het antwoord vindt in deze veelgestelde vragen.

In de afgelopen eeuwen hebben de rivieren steeds minder ruimte gekregen. De rivieren liggen ingeklemd tussen steeds hogere dijken en achter die dijken wonen steeds meer mensen. Tegelijk is door bodemdaling het land achter de dijken lager komen te liggen. Ook regent het vaker en harder waardoor de rivieren steeds meer water moeten verwerken. Om de veiligheid van de 4 miljoen Nederlanders die in het rivierengebied wonen te garanderen, heeft de rivier meer ruimte nodig om al het water af te voeren.

Het water in Nederland komt voor het grootste gedeelte uit de rivieren de Rijn en de Maas. Het programma Ruimte voor de Rivier richt zich voornamelijk op het stroomgebied van de Rijn. De oorsprong van de Rijn ligt in de Zwitserse Alpen. Via Zwitserland, Frankrijk en Duitsland komt de Rijn Nederland binnen, waar ze zich vertakt in onder andere de IJssel, de Waal en de Neder-Rijn. De Maas komt via Frankrijk en België ons land instromen. Beide rivieren voeren regen- en smeltwater af.

Naast de maatregelen van Ruimte voor de Rivier, werken we langs de Nederlandse rivieren ook aan het programma Stroomlijn en langs de Maas aan het  programma Maaswerken. Al deze maatregelen zijn van grote invloed op elkaar en zorgen samen dat de rivieren nu en in de toekomst veilig grote hoeveelheden water af kunnen voeren.

Ruimte voor de Rivier en de Maaswerken zijn huidige maatregelen die Nederland veilig en leefbaar houden. Toekomstig beleid voor duurzaam waterbeheer staat vermeld in het Nationaal Waterplan. Dit plan richt zich op bescherming tegen overstromingen, beschikbaarheid van voldoende en schoon water, en diverse vormen van gebruik van water. Tevens staat in het Waterplan een eerste uitwerking van het Deltaprogramma, dat wordt opgesteld naar aanleiding van het advies van de Deltacommissie 2008. Dit programma is gericht op duurzame waterveiligheid en zoetwatervoorziening.

Het programma startte in 2007. Voordat de eerste schop de grond in gaat, moeten de plannen eerst gedetailleerd zijn uitgewerkt. Ook moeten er vergunningen worden verleend en andere procedures doorlopen.

Het programma bestaat uit de volgende fasen:

– Planologische Kernbeslissing – PKBfase (2004 -2006)
– Planstudiefase (2006 – 2009) – Uitvoeringsfase (2009 – 2015)
Het verschilt van maatregel tot maatregel hoeveel tijd het hele proces in beslag neemt. De maatregelen zijn uiterlijk in 2017 gerealiseerd. Daarom lopen de meeste fases gedeeltelijk parallel.

In totaal 19 partners van provincies, gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat voeren samen het programma Ruimte voor de Rivier uit. De samenhang van het totale programma wordt op nationaal niveau bewaakt door Programmadirectie Ruimte voor de Rivier (PDR). De minister van Infrastructuur en Milieu is eindverantwoordelijk.

De financiële middelen die nodig zijn om de maatregelen van Ruimte voor de Rivier uit te voeren, worden beschikbaar gesteld door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Het gaat om ruim 2,2 miljard euro.

Duitsland heeft al de nodige maatregelen ondernomen en zijn hier ook nog druk mee bezig. Zo maken ze daar gebruik van retentiegebieden, gebieden die tijdens hoogwater dienen als tijdelijke opvang. Als de waterstanden in de rivier weer dalen wordt het water uit de retentiegebieden weer afgevoerd via de rivier. Alleen, Duitsland kan het probleem nooit alleen oplossen en ook niet alle problemen kunnen door Duitsland of andere buurlanden worden voorkomen. Samenwerking is wel van belang en die is er ook. Zie voor meer informatie de website Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn.

Er is gekeken naar de meest effectieve aanpak voor het rivierengebied als geheel. Soms betekent dit dat een maatregel in een gebied waar hoogwater weinig overlast veroorzaakt, wel een positief effect heeft op een ander gebied. Daarnaast kan het betekenen dat een maatregel in gebied ‘A’ een heleboel andere maatregelen in gebied ‘B’ overbodig maakt.

Op het lange termijn biedt het verhogen van de dijken geen duurzame oplossing. Daar zijn verschillende redenen voor. Op een aantal plaatsen is de ondergrond zo slap dat het zonder meer verhogen niet mogelijk is. De dijk zou dan instabiel worden. Daarnaast hebben dijkverhogingen steeds meer nadelige gevolgen voor landschap, natuur en cultuurhistorische waarden. Het blijven verhogen van de dijken betekent ook dat het hoogteverschil tussen de rivier en het land aan de andere kant van de dijk bij extreem hoogwater steeds groter wordt. Wanneer een dijk dan toch bezwijkt, zijn de gevolgen voor het land nog groter dan bij een eventuele dijkdoorbraak in de huidige situatie.

Niet gevonden wat je zocht? Neem dan contact met ons op.



RUIMTE VOOR DE RIVIER IN DRIE MINUTEN

Een veiliger rivierengebied én een aantrekkelijke leefomgeving. Met dat doel geeft Ruimte voor de Rivier op ruim dertig plaatsen langs de Rijntakken – zoals de IJssel, Waal, Nederrijn en Lek – de rivier meer ruimte. Zodat vier miljoen bewoners van het rivierengebied beter beschermd zijn tegen overstromingen. Én de ruimtelijke kwaliteit van het rivierengebied toeneemt.

Bekijk de video op YouTube

CONTACT

De 34 projecten van Ruimte voor de Rivier schematisch weergegeven in een maatregelenkaart

Rijkswaterstaat
Ruimte voor de Rivier
afdeling communicatie

Bezoekadres:
Griffioenlaan 2
3526 LA Utrecht

Postadres:
Postbus 24103
3502 MC Utrecht

088 7972900
info@ruimtevoorderivier.nl