Hoe is Ruimte voor de Rivier ontstaan?

Het kabinet heeft in 2000 een nieuw uitgangspunt gekozen voor de aanpak van hoogwater: Ruimte voor de Rivier. In plaats van het alleen verder verhogen van dijken worden mogelijkheden onderzocht om water meer ruimte te geven. Voorbeelden daarvan zijn het verleggen van dijken, of het verdiepen van uiterwaarden. Hierdoor krijgt de rivier letterlijk meer ruimte en dit leidt tot minder hoge hoogwaterstanden in de rivieren. Daardoor is het Nederlandse rivierengebied beter beschermd tegen hoogwater. Op initiatief van de ministeries V&W, VROM en LNV is onderzocht welke rivierverruimende maatregelen genomen moeten worden. De maatregelen (40 in getal) zijn vastgelegd in de Planologische Kernbeslissing Ruimte voor de Rivier (PKB) waar de Tweede en Eerste Kamer mee hebben ingestemd. De in de PKB opgenomen maatregelen moeten uiterlijk in 2015 zijn uitgevoerd en worden momenteel in planstudies nader uitgewerkt. Deze nadere uitwerking gebeurt waar mogelijk door regionale overheden (provincies, gemeenten en waterschappen). Zij weten beter dan het Rijk wat er in hun regio speelt en zijn in staat de maatregel(en) te laten aansluiten op regionale ontwikkelingen.

Waarom is nieuw hoogwaterbeleid noodzakelijk? We kunnen toch ook gewoon de dijken verder ophogen?

Hoewel we de dijken kunnen blijven verhogen, biedt dit op de lange termijn geen duurzame oplossing. Daar zijn verschillende redenen voor. Op een aantal plaatsen is de ondergrond zo slap dat het zonder meer verhogen van dijken niet mogelijk is. De dijk zou dan instabiel worden. Steeds vaker zijn dan speciale constructies nodig. Daarnaast hebben dijkverhogingen steeds meer nadelige gevolgen voor landschap, natuur en cultuurhistorische waarden. Bovendien betekent het blijven verhogen van de dijken dat het hoogteverschil tussen de rivier en het land aan de andere kant van de dijk bij extreem hoogwater steeds groter wordt. Wanneer een dijk dan toch bezwijkt, zijn de gevolgen voor het land nog groter dan bij een eventuele dijkdoorbraak in de huidige situatie. Nu al maken de grotere bevolkingsomvang en de toegenomen investeringen in het binnendijkse gebied overstromingen tot een veel ingrijpender gebeurtenis dan zo'n 20 of 30 jaar geleden. Bovendien wordt door de steeds hogere en zwaardere dijken de illusie van absolute veiligheid versterkt. Daarom is in het kabinetsstandpunt ‘Waterbeleid in de 21e eeuw' een ander beleid voorgesteld, dat neerkomt op een nieuwe en duurzame manier van omgaan met het water, waarbij de rivier meer ruimte krijgt.

Wat is de doelstelling van Ruimte voor de Rivier?

De belangrijkste doelstellingen van de nieuwe aanpak die met Ruimte voor de Rivier is ingezet, zijn het vergroten van de veiligheid van het rivierengebied en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. Het project richt zich op het stroomgebied van de Rijn en een klein stukje van de Maas, stroomafwaarts van Hedikhuizen, nabij Den Bosch.